Stad op papier

In 1273 verleent graaf Floris V stadsrechten aan Vlaardingen. Ze bevestigen een al bestaand rechtenpakket en breiden het uit. Vlaardingen kan zich vanaf nu beroepen op gedocumenteerde stadsrechten.

Landsheren, zoals graven en hertogen, hebben vaak militaire, politieke of financiële steun nodig van de nederzettingen in hun gebied. Als tegenprestatie verleent de graaf allerlei rechten en privileges. Dat hij daarmee zelf gaandeweg aan macht inboet, neemt hij op de koop toe. Vaak is er sprake van een bevestiging of vastlegging van al langer bestaand gewoonterecht. De stedelingen hebben er behoefte aan om hun verworven recht te kunnen bewijzen tegenover de nazaten en opvolgers van de graaf . Het is belangrijk voor de stedelingen om een opgebouwde goede relatie van geven en nemen voort te kunnen zetten.

Welke rechten krijgt Vlaardingen?

Oorspronkelijk gaat het er vooral om als stad vrijhandel te drijven en zelf recht te spreken. De meeste van de veertien ‘artikelen’ van het stadsrecht van 1273 hebben daarom betrekking op civiel- en strafrecht en op handelsprivileges Zo mogen Vlaardingers hun goederen overal in Holland en Zeeland verhandelen zonder tol te betalen.

Wie is de oudste?

Dordrecht heeft op grond van zijn stadsrechten uit 1220 de naam de oudste stad van het huidige Holland te zijn. Dat zal waar zijn, maar het is zeer aannemelijk dat Vlaardingen al eerder dan 1273 rechten kreeg van de graven van Holland. In de aanhef van het stadsrecht van 1273 schrijft graaf Floris V namelijk dat hij aan ‘de trouwe burgers van Vlaardingen’ bepaalde ‘vrijdommen’ verleent ‘in de voetstappen onzer voorouders’. Dat ‘voorouders’ is meervoud en wijst dus in ieder geval op zijn vaders vader, Floris IV, die van 1222 tot 1234 graaf van Holland was.

Bovendien is er in een Vlaardings stadsrechtartikel sprake van het recht op een jaarmarkt. We weten dat er al in juni 1246 in Vlaardingen een jaarmarkt is gehouden en die zal niet illegaal zijn georganiseerd.